Heropening Molen de Vriendschap

In mei 1860 vernielde een zware storm de Stichtse Molen, die in 1563 op de Meulepol was gebouwd. Molenaar is op dat moment was Wessel Klomp Janszoon. In 1872 liet hij aan de Nieuweweg stellingmolen De Vriendschap bouwen. De locatie en de plaatsing van de molen op een stelling werkten mee aan een optimale windvang.

In 1891 werd de molen gekocht door Jan Jacob van Eden. Zijn broers waren al eigenaar van de Nieuwe Molen. Na een aantal generaties werd in 1928 Gerrit Jan van Eden eigenaar van de molen. Hij was een vooruitstrevende molenaar en hij liet een speciaal wieksysteem aanbrengen. Tevens werden ook twee silo’s in de molen geplaatst om een grotere hoeveelheid graan op te kunnen slaan. Tot slot kwam er ook een jacobsladder in de molen, waarmee het omslachtige gesleep van zakken met graan en meel tot het verleden behoorde. In 1960 droeg Gerrit Jan de molen over aan zijn zoon Gert en vanaf dat moment werd geheel overgeschakeld naar de productie van veevoer. Om de concurrentie de baas te blijven moesten grote investeringen worden gedaan, maar ondertussen was er een flinke stormschade ontstaan en de kosten voor herstel waren zodanig hoog dat Gert van Eden een sloopvergunning aanvroeg bij de gemeente. Na advies ingewonnen te hebben bij Gedeputeerde Staten werd de gevraagde vergunning verleend. Maar ondertussen werd er naarstig naar een oplossing gezocht om de molen toch te behouden. Het resultaat van alle bemoeienissen was dat de molen er jarenlang onttakeld zonder wiekenkruis, stelling en bovenas bij stond en dat er graansilo’s naast de molen werden gebouwd. Het rietdek werd vervangen door aluminium plaatwerk.

In 1994 werd de molen gekocht door de gemeente en werden plannen gemaakt de molen te restaureren. Een jaar later werd Prins Claus uitgenodigd als beschermheer van de Vereniging De Hollandsche Molen om de openingshandeling te verrichten. Door aan de vang te trekken, zette hij de molen in beweging als teken dat de restauratie voltooid was. Terwijl prins Claus zich van zijn taak kweet, vroeg molenaar Gert van Eden of de prins niet iets vergeten was mee te brengen. Op de verbaasde vraag van prins Claus wat dat dan wel mocht zijn, antwoordde de molenaar: ‘Wind, Hoogheid, u had wind mee moeten brengen, want zo wil de molen niet draaien.’ De prins trok de vang los, waarop de molen begon te draaien en prins Claus triomfantelijk zei: ‘Zie je wel, hij doet het wel.’ Daarop nam de heer Van Eden de prins mee naar de wieken, waar bleek dat twee sterke mannen de wieken met spierkracht in beweging brachten. Op het moment dat deze twee heren de prins een hand gaven, stond de molen ogenblikkelijk stil. En de prins gaf toe dat ook hij het weer niet naar zijn hand kon zetten. Na afloop werd de prins verzocht zijn handtekening op de spiegel te zetten, maar deze handtekening was zo ruim bemeten dat molenaar Van Eden zich afvroeg waar zijn handtekening moest komen te staan, wat enige hilariteit opleverde. Tot vermaak van de prins riep een klein jongetje bij zijn vertrek: ‘Hé joh, ga jij weer naar je moeder?

In 2008 maakte de gemeente plannen om drie eengezinswoningen en elf appartementen bij de molen te bouwen. De HVOV tekende bezwaar aan in verband met de mogelijke belemmering van het zicht op de molen. Het bezwaar wierp zijn vruchten af: de nieuwbouw ging niet door.

In 2020 ging de molen in andere handen over. De gemeente sloot een koopovereenkomst met Ingenious Tomorrow, waarmee de toekomst van de molen zeker gesteld werd. Tomorrow zet zich in voor het behouden en vernieuwen van wat waardevol is: monumenten, landbouw, kunst en natuur. Het bedrijf heeft zich ook ingezet voor de restauratie van het schuilkerkje Even Haëzer aan de Zandstraat.

In 2021 vierde molen De Vriendschap het 25-jarig jubileum van de gerenoveerde molen en bestond de HVOV 35 jaar. Ter gelegenheid van beide jubilea bood de HVOV een handmolensteen, de zogenaamde kweern, aan aan het bestuur van de molen. Met deze gift draagt de HVOV bij aan het in stand houden van een Veens rijksmonument.

Op dit moment is Peter Thijssen de vrijwillige molenaar.