Het Franse gat

Na de Tweede Wereldoorlog was in Veenendaal bevond Veenendaal zich in de situatie van een gemeente met stedelijke potentie, maar met een  dorpse woningvoorraad. Voor de gemeente was het daarom belangrijk om snel onbewoonbaar verklaarde woningen te slopen en nieuwe huizen te bouwen voor de steeds groeiende bevolking. In juni 1948 werd het uitbreidingsplan van Veenendaal-Zuid vastgesteld met een ontwerp van Sam van Embden. Begin jaren 50 werd begonnen met de bouw van het Franse Gat. De Veense bevolking groeide hard: de oude en nieuwe industrieën hadden huisvesting nodig voor hun personeel. Niet alleen voor nieuwe inwoners, maar ook bij de oorspronkelijke bevolking was er grote vraag naar nieuwe woningen. Het Franse Gat was de enige wijk in Veenendaal waar bijna uitsluitend sociale huurwoningen werden gebouwd. De Veenendalers die er woonden, behoorden maar zelden tot de rijkste bevolkingsgroep. De dagelijkse pot werd daarom aangevuld met de oogst uit de vaak 30 meter lange tuinen: boerenkool, aardappels, sperziebonen en niet te vergeten een eigen varkentje. Een keuchie heette dat in Veenendaal.

Hoe de naam Het Fransche Gat is ontstaan, blijft onduidelijk. Er zijn twee theorieën over de oorsprong. Een mogelijke betekenis van de naam zou ontleend kunnen worden aan de geografische ligging van het perceel. De zeer lage ligging, ontstaan door de afgraving van het veen, zou kunnen verwijzen naar de eigenaar van het gebied en daarom het Gat van Fransch worden genoemd. Een andere verklaring gaat terug naar de 18e eeuw. Een Franse legerafdeling zou hier voor korte of langere tijd gelegerd zijn geweest.

De straatnamen komen vanuit verschillende invalshoeken. In het noordelijk deel zijn een aantal Nederlandse kunstschilders uit de 17e eeuw vernoemd zoals Frans Hals, Rembrandt, Jan Steen en Johannes Vermeer. In het middendeel worden oprichters van het Werkliedenverbond Patrimonium geëerd: Klaas Kater, W.C. Beeremans, Bart Poesiat en Willem Hovy. In het zuiden van de wijk hebben ministers uit het begin van de 20ste eeuw een straat gekregen: Mr. Heemskerk, Dr. Colijn, Mr. Dr. Schokking en Dr. De Visser.

In buurthuis De Geut aan de Colijnstraat werden in de loop van de jaren veel activiteiten gepland, maar in 2013 werd het buurthuis tot verontwaardiging van de bewoners van het Franse Gat gesloten. In september 2014 werd een nieuw wijkcentrum geopend: Plein Zuid. Dit buurthuis ligt aan de andere kant van de Colijnstraat en heeft de ingang aan de Dr. De Visserstraat. Voor de dagelijkse boodschappen kan met terecht bij het winkelcentrum op het Dr. Slotemaker de Bruïneplein, levendig middelpunt van het Franse Gat.