Opening van De Cultuurfabriek


In het hart van Veenendaal staat op de plek waar ooit de Hollandia wolfabriek gevestigd was De Cultuurfabriek. Oorspronkelijk stond op deze plaats een bierbrouwerij – vandaar de namen Brouwerspoort en Brouwersgracht -, maar na het faillissement van de brouwerij richten de broers Hendrik en Jacob van Leeuwen in 1898 op deze locatie een wolfabriek op. Deze wolfabriek was begin 19^e eeuw van grote betekenis voor Veenendaal. Wolkammers en garenspinners deelden er het leven en verdienden er de kost. De fabriek stond bekend in Veenendaal als “de Mus”. Helaas moest de fabriek in 1979 haar deuren sluiten. Het gebouw stond jaren leeg en raakte in verval. Het leek er op dat het helemaal gesloopt zou worden, maar gelukkig ontstonden er plannen om een stukje Veense geschiedenis in ere te houden. Dankzij een deal tussen gemeente en aannemer kon de oude gevel toch behouden blijven.

Op deze bijzondere plek werd na negen jaar van overleg en bouw op 8 oktober 2010 De Cultuurfabriek geopend. De fabrieksschoorsteen werd in delen afgebroken, gerestaureerd en teruggeplaatst als herinnering aan de stampende stoommachines van weleer. Het was de laatste van de vele fabrieksschoorstenen die Veenendaal rijk was, de anderen waren allemaal al afgebroken. Het metselwerk van het gebouw ziet er bijzonder uit: het verwijst naar een gebreide trui, een knipoog naar het Veense wolverleden.

Net zoals in breiwerk zijn in de bakstenen gevels kleur- en reliëfverschillen gemaakt en daarmee licht- en donkereffecten gecreëerd. Het zijn als het ware gemetselde Noorse truien met kabels en gerstekorrelsteken, met onderaan een boord, dat werkt als een klassieke plint. De Nervi-achtige kolommen in de nieuwbouw die uitmonden in de draagconstructie van de vloeren, zijn geïnspireerd op de industriële betonstructuur van de oude fabriek. Vanaf het plein is door de glazen gevel deze stapeling van kolommen en vloeren zichtbaar gemaakt.

In de Cultuurfabriek huizen een aantal instellingen, zodat men kan spreken van een cultuurcluster. De bibliotheek is er prominent aanwezig, Stadsmuseum Veenendaal heeft er haar onderkomen, Historische Vereniging Oud Veenendaal heeft er zijn stek gevonden en ook de Kunstuitleen, restaurant Blàààài en de VVV behoren tot de bewoners. In de grote hal kan men onder het genot van een kopje koffie of thee de vele uitgestalde kranten en tijdschriften doornemen. Er worden er regelmatig culturele activiteiten georganiseerd. De Cultuurfabriek wordt dan ook niet voor niets de huiskamer van Veenendaal genoemd!